Карталар мен шартты белгілер

Бүгін не үйренеміз?

Сен карталарды және шартты белгілерді топтарға бөлуді үйренесің.

Түсіндірме

Карта – Жер бетінің кішірейтіліп, шартты белгілермен салынған кескіні. Картадағы белгілердің мағынасын шартбелгі (легенда) түсіндіреді.

Карталар төрт белгі бойынша бөлінеді:

• аумақтық қамтуы бойынша: дүниежүзі, материк, мемлекет, облыс карталары;
• мазмұны бойынша: жалпы географиялық және тақырыптық;
• қызметі бойынша: туристік, оқу, жол, навигациялық;
• масштабы бойынша: ірі, орташа, ұсақ масштабты.

Шартты белгілер төрт топқа бөлінеді: масштабтық, масштабтан тыс, сызықтық және анықтамалық.

Карта сипаттамасының жоспары: атауы, аумақтық қамтуы, мазмұны, масштабы, қолданылған шартты белгілер.

Мысалдар

1. Африканың саяси картасы – тақырыптық карта.
2. Теміржол мен автожол – сызықтық белгі. Өзен мен көлдің атауы – анықтамалық белгі.
3. 1:500 000 карта 1:5 000 000 картаға қарағанда ірі масштабты: нақтырақ, бірақ аумағы кіші.

Есте сақта!

• Картаны оқу шартбелгіні қараудан басталады.
• Масштабтағы бөлгіш сан үлкейген сайын картаның нақтылығы азаяды.

Өзіңді тексер

1. Шартты белгілер қандай төрт топқа бөлінеді?
2. Карта сипаттамасының жоспарында қандай бес тармақ бар?