Жаратылыстану · 6-сынып · 1-тоқсан
Жер бетіндегі үдерістер мен құбылыстар
Тест тапсыру үшін жүйеге кіру немесе тіркелу керек.
Конспект
Бүгін не үйренеміз?
Сен үдеріс пен құбылыстың айырмашылығын және оларды Жер бетіндегі мысалдармен түсіндіруді үйренесің.
Түсіндірме
Үдеріс – даму барысындағы жүйелі өзгеріс. Құбылыс – біз көріп, естіп, сезіп қабылдайтын нәрсе. Географиялық үдерістер Жер қабықтарында ұзақ уақыт бойы жүреді. Олар екі түрлі: эндогендік (ішкі) және экзогендік (сыртқы). Географиялық құбылыстар – үдерістердің нәтижесі: жанартау атқылауы, жер сілкінісі, цунами, нөсер, дауыл. Қазақстанның оңтүстігіндегі биік таулар сейсмикалық қауіпті. Жер сілкінісін сейсмология ғылымы зерттейді.
Мысалдар
- Жанартаулық үдеріс жанартау атқылауына әкеледі.
- Литосфералық тақталардың қозғалысы – эндогендік үдеріс, ал су эрозиясы мен мүжілу – экзогендік үдеріс.
- Геолог «20 жылда жер сілкінісі болу мүмкіндігі 2/3» десе, болмау мүмкіндігі 1/3 болады. Бұл нақты күнді көрсетпейді.
Есте сақта!
- Үдеріс – өзгеріс, құбылыс – соның көрінісі.
- Тақталардың қозғалысы – ішкі үдеріс, су эрозиясы – сыртқы үдеріс.
Өзіңді тексер
- Үдеріс пен құбылыстың айырмашылығы неде?
- Жер сілкінісін зерттейтін ғылым қалай аталады?