Ежелгі Қытай ойшылдары

Бүгін не үйренеміз?

Сен ежелгі Қытайдағы үш көзқарастың – конфуцийшілдіктің, даосизмнің және легизмнің негізгі ойын қарапайым түсіндіре аласың.

Түсіндірме

• Конфуций: император – «Көктің ұлы», сондықтан халық оны әкесіндей құрметтеуі керек. Мемлекет – үлкен отбасы сияқты.
• Лао-цзы: «Дао» – «жол», яғни табиғат заңдарын сақтау. Адам табиғатпен үйлесімде, ар-ұят заңымен өмір сүруі тиіс.
• Легизм: барлығы император мен заңға бағынуы керек. Заңды бұзғанға қатаң жаза берілуі тиіс. Бұл ілімнің негізін қалаушылардың бірі – Шан Ян.

Мысалдар

1. Үлкендерге көмектесу – конфуцийшілдіктегі үлкенді құрметтеу идеясына жақын.
2. Ар-ұятыңа сүйеніп дұрыс жасау – даосизмге жақын.
3. Ережені бұзғанға қатаң жаза беру – легизмге жақын.

Есте сақта!

• Конфуцийшілдік – құрмет пен борыш, даосизм – табиғатқа сай өмір, легизм – заң мен жаза.

Өзіңді тексер

1. «Дао» сөзі нені білдіреді?
2. Легизм заңды бұзғандарға қандай жаза беруді талап етті?