«Егіннің бастары»: көріктеу құралдары

Бүгін не үйренеміз?

Ахмет Байтұрсынұлының «Егіннің бастары» мысалындағы көріктеу құралдарының мағынасын түсіндіруді үйренесің.

Түсіндірме

Көріктеу құралдарына теңеу, эпитет, метафора, әсірелеу және ауыспалы мағынадағы сөз жатады. Мысал жанрында басты құрал – аллегория. Аллегорияда адамның орнына жануарлар мен өсімдіктер алынады, олар адам сияқты әрекет етеді. «Егіннің бастары» – аллегориялық мысал. Бидайлар адамдарды бейнелейді. Піскен бидай басын иеді. Ол білімді, қарапайым адамды бейнелейді. Басы көкке қараған, дәні жоқ бидай тәкаппар адамды бейнелейді.

Мысалдар

1. «Бидайлар бейне тағзым етіп тұрды» – бұл теңеу: басын игендер тағзым еткен адамға ұқсайды.
2. Бидай «көкке қарап», «кекірейіп» тұрады – оған адамның мінезі берілген.
3. «Елде көп бұл бидайдай адам» – бидай бейнесінен нақты адамдарға көшеміз.

Есте сақта!

• Аллегорияда бүкіл оқиға астарлы болады.
• Бидай бейнесі арқылы адам мінезі көрсетіледі.
• Теңеу – бір нәрсені екінші нәрсеге ұқсату. Аллегория – бүкіл мысалдың астарлы болуы. Оларды шатастырма.

Өзіңді тексер

1. Аллегория деген не?
2. Басын иген бидай кімді бейнелейді?
3. Басы көкке қараған бидайдың кемшілігі қандай?