Табиғи және жасанды заттар

Бүгін не үйренеміз?

Табиғатта түзілген және жасанды жолмен алынған заттарға мысал келтіруді үйренесің.

Түсіндірме

Адамға кейде табиғатта кездеспейтін материал керек болады. Мысалы, пластмасса жеңіл, тот баспайды және арзан. Талшықтар үш топқа бөлінеді:

• табиғи: мақта, зығыр, жүн, табиғи жібек;
• жасанды (табиғи полимерден жасалады): вискоза, ацетат;
• синтетикалық: капрон, нейлон, лавсан. Табиғи полимерлерге целлюлоза мен каучук жатады. Талшықтың түрін жанғанда шығатын иіске қарап да болжауға болады. Жүн мен жібек күйген шаш иісін шығарады. Бұл тәжірибені тек ересектермен бірге, қауіпсіздік ережесін сақтап жаса.

Мысалдар

1. Ағаш — табиғи материал.
2. Пластмасса бөтелке — жасанды материал.
3. Заттаңбадағы «100 % мақта» деген жазу матаның толық табиғи екенін білдіреді.

Есте сақта!

• Вискоза — жасанды талшық, ал капрон — синтетикалық талшық.
• Мақта мен жүн — табиғи талшықтар.
• Отпен жұмыс істегенде абай бол.

Өзіңді тексер

1. Табиғи талшықтарға не жатады?
2. Капрон қандай талшық?
3. Пластмассаның қандай артықшылығы бар?