Қазақ әдебиеті · 6-сынып · 1-тоқсан
Жанр, фабула, сюжет
Тест тапсыру үшін жүйеге кіру немесе тіркелу керек.
Конспект
Бүгін не үйренеміз?
Сен ертегінің жанрын анықтап, фабуласы мен сюжетін ажыратуды үйренесің.
Түсіндірме
Жанр – шығарманың түрі. Ертегілер үшке бөлінеді: қиял-ғажайып ертегілері, жан-жануарлар туралы ертегілер және шыншыл ертегілер. Шыншыл ертегіде ең ақылды, әділ адам тапқырлығымен, адал еңбегімен жеңеді. «Аяз би» – халық ертегісі, түрі – шыншыл ертегі. Фабула – оқиғаның қысқаша мазмұны: «не болды?». Сюжет – оқиғалардың ретімен дамуы: басталуы, шиеленісуі, шарықтау шегі, шешімі.
Мысалдар
- Фабула: хан қырық уәзірге адамның, құстың, шөптің «жаманын» табуды тапсырады. Кедей Жаман барлық сыннан өтіп, ханға уәзір болады.
- Басталуы: хан он бір ай мерзім береді. Шиеленісі: Жаман қарақоғаны, сауысқанды көрсетеді, тұлпар мен гауһар тасты сынайды.
- Шарықтау шегі: Жаман ханның тегін айтады, шешесі шындықты растайды. Шешімі: Жаман тақты алмай, ханға уәзір болады.
Есте сақта!
- Фабула – қысқа мазмұн, сюжет – оқиғаның барлық кезеңі.
- «Аяз би» – шыншыл ертегі: мұнда адамның ақылы жеңеді.
Өзіңді тексер
- Ертегілер қандай үш түрге бөлінеді?
- Сюжеттің төрт кезеңін ретімен ата.