Масштаб және арақашықтық

Бүгін не үйренеміз?

Сен масштабты пайдаланып, картадан нақты арақашықтықты есептеуді үйренесің.

Түсіндірме

Масштаб – нақты өлшем картада неше есе кішірейтілгенін көрсететін сан. Оның үш түрі бар: сандық, атаулы және сызықтық.

Сандық масштабты атаулыға ауыстыру үшін бөлгіш санның оң жағынан бес таңбаны үтірмен бөліп тастайсың. Сонда 1 см-ге сәйкес километр шығады. Мысалы, 1:500 000 – 1 см-де 5 км.

Арақашықтықты былай есептейсің:

1. Сызғышпен картадағы қашықтықты сантиметрмен өлшейсің.
2. Шыққан санды масштаб шамасына көбейтесің.

Мысалдар

1. 1:250 000 деген 1 см-де 2,5 км дегенді білдіреді.
2. 1:50 000 картада аралық 5 см. Онда 5 · 0,5 = 2,5 км.
3. 1:200 000 картада аралық 7,5 см. Онда 7,5 · 2 = 15 км.

Есте сақта!

• Картадағы қашықтықты масштаб шамасына көбейтсең, нақты қашықтық шығады.
• Ірі масштабты картада аумақ кіші, бірақ нақтырақ.

Өзіңді тексер

1. 1:500 000 масштабты атаулы түрде жаз.
2. Картада 5 см, 1 см-де 2 км болса, нақты қашықтық қанша?