Ауызекі және ресми мәтіндер

Бүгін не үйренеміз?

Сен екі мәтіннің тақырыбын, мазмұнын және тілін салыстыруды үйренесің.

Түсіндірме

Салыстыру кезінде үш нәрсеге қараймыз: тақырып, мазмұн, тілдік ерекшелік.

• Ы. Алтынсариннің «Таза бұлағы» – көркем, әңгімелі мәтін. Ол бұлақ арқылы адам мінезі туралы өсиет айтады.
• «Бұлақ» мәтіні – ғылыми-ресми мәтін. Онда бұлақтың түрлері туралы мәлімет беріледі.
• Сұхбат – ауызекі мәтін: сұрақ-жауап, қарапайым сөз.

Мысалдар

1. «Әй, жолаушы, болсаң осы бұлақтай бол» – өсиет, көркем стиль.
2. Бұлақ тұма, қайнар, термалды, жалғасты болып бөлінеді – ғылыми-ресми стиль.
3. Мақсаты: өсиет беру және мәлімет беру. Сөздері: жылтылдап, ынтық және тұма, қайнар, температура.

Есте сақта!

• Көркем мәтін бейнелі сөздермен өсиет айтады.
• Ғылыми-ресми мәтін деректермен мәлімет береді.
• Тілдік ерекшелікті мысалмен дәлелде.

Өзіңді тексер

1. «Бұлақ» мәтіні қандай стильде жазылған?
2. «Таза бұлақ» пен «Бұлақ» мәтінінің мақсаты қалай ерекшеленеді?