Нұсқаулық және өмірбаян

Бүгін не үйренеміз?

Сен нұсқаулық пен өмірбаян мәтінін тыңдап, олардағы мәселені анықтауды үйренесің.

Түсіндірме

• Нұсқаулық әрекетті қалай орындау керегін түсіндіреді. Онда қадамдар ретімен, сөйлемдер қысқа болады.
• Нұсқаулықта бұйрық райлы сөздер, «керек», «болмайды» сөздері кездеседі.
• Өмірбаян – адамның өмір дерегі қысқаша көрсетілген ресми құжат.
• Нұсқаулықтағы мәселе – ереже не үшін қажет екені.
• Өмірбаяндағы мәселе – адамның қоғамға қосқан үлесі.

Мысалдар

1. «Кітапты алғанда: 1) қолыңды жу; 2) мұқабасын бүкпе; 3) мерзімінде тапсыр.» – нұсқаулық.
2. «Ұялы телефоныңызды сөндіруді ұмытпаңыз» – театрдағы ескерту, нұсқаулыққа ұқсайды.
3. «Ахмет Байтұрсынұлы 1872 жылы туды» – өмірбаяннан дерек.

Есте сақта!

• Нұсқаулықты тыңдағанда етістіктерді, өмірбаянды тыңдағанда жылдар мен жер атауларын жазып ал.
• Қорытынды: «Мәтінде ... туралы айтылады; негізгі мәселе – ...».

Өзіңді тексер

1. Нұсқаулықтың белгілері қандай?
2. Өмірбаянға не кіреді?
3. Тыңдағанда қандай тірек сөздерді жазамыз?