Қазақстан тарихы · 6-сынып · 3-тоқсан
Мемлекеттердің ыдырау себептері
Тест тапсыру үшін жүйеге кіру немесе тіркелу керек.
Конспект
Бүгін не үйренеміз?
Сен ортағасырлық мемлекеттердің неге әлсіреп, ыдырағанын негізгі және жанама себептер бойынша түсіндіріп беруді үйренесің.
Түсіндірме
Шыңғысхан тірі кезінде ұлдарына жер үлесін бөліп берді. Қазақстан аумағы Жошы, Шағатай, Үгедей ұлыстарына енді. Жәнібектен кейін Алтын Ордада тақ үшін талас басталды. 1359–1379 жылдары жиырмадан астам хан ауысты. Орда Еженнің ұрпақтары бөлініп, Ақ Орда ұлысын құрды. Кейін Әмір Темір жорықтары Алтын Орданы талқандады.
Негізгі себеп – ішкі: билік үшін талас, хандардың жиі ауысуы. Жанама себеп – сыртқы: Әмір Темір мен ойраттардың жорықтары.
Мысалдар
- Алтын Орда: талас, көп хан, Әмір Темір жорығы (1395), мемлекеттің құлауы.
- Моғолстан: Шағатай әулетіндегі тартыс, ойрат шапқыншылығы, ауыр салық.
- XVI ғасырдың 20-жылдары қазақтар моғолдарды Жетісудан ығыстырды.
Есте сақта!
- Негізгі себептер – ішкі, жанама себептер – сыртқы.
- Мемлекеттер құлағанда орнында жаңа мемлекеттер пайда болды.
Өзіңді тексер
- Алтын Ордада 1359–1379 жылдары не болды?
- Моғолстанның құлауына әкелген екі себепті ата.