Санның бөлігі бойынша есеп құрастыру

Бүгін не үйренеміз?

Сен санның бөлігі бойынша есептер құрастырып, шығаруды үйренесің.

Түсіндірме

• Мұндай есепте үш шама болады: бүтін, бөлшек және бөліктің мәні.
• Олардың біреуі белгісіз болады.
• Бөліктің мәнін тапсаң, бүтінді бөлшекке көбейтесің.
• Бүтінді тапсаң, бөліктің мәнін бөлшекке бөлесің.
• Есеп құрастырғанда алдымен жауабын ойлап, шарттың сандарын соған сәйкестендіресің.
• Қалған бөлікті табу үшін 1-ден берілген бөлшекті азайтасың: 1 − 3/25 = 22/25.
• Жауабын шартқа қойып тексеру — міндетті қадам.

Мысалдар

1. Үш санның қосындысы 324. Бірінші сан қосындының 4/9-і: 324 · 4/9 = 144.
2. Кассирге 500 тг берді, кассир 3/25-ін қайтарды: 500 · (1 − 3/25) = 440 тг.
3. Лентаның ұзындығы 6 1/12 м, одан 4 2/3 м кесілді: 6 1/12 − 4 2/3 = 1 5/12 м қалды.

Есте сақта!

• Белгісіз шамаға қарап амалды таңда.
• Есептің жауабын міндетті түрде шартқа қойып тексер.

Өзіңді тексер

1. Бүтіннің 1/4-і 20 болса, бүтінді табу үшін қандай амал орындайсың?
2. Бүтіннің 3/25-і қайтарылса, қалған бөлік қандай бөлшекпен жазылады?