Көркем ауыстырулар

Бүгін не үйренеміз?

Сен Абай шығармаларынан кейіптеу, антитеза, метафора сияқты көркем ауыстыруларды табуды үйренесің.

Түсіндірме

• Көркем ауыстыру – троп.
• Кейіптеуде жансыз нәрсе адам кейпінде суреттеледі.
• Антитезада қарама-қарсы ұғымдар қатар қойылады.
• Метонимияда өзара байланысты екі заттың бірінің атын екіншісінің орнына қолданамыз. Метафорада бір зат екіншісіне ұқсастығы арқылы аталады.
• Тропты табу үшін сөздің тура және ауыспалы мағынасын салыстыр.

Мысалдар

1. «Қыс» өлеңінде қыстың үсті-басы ақ қырау, түсі суық: қыс адам кейпінде. Бұл – кейіптеу.
2. «Қар – аппақ, бүркіт – қара, түлкі – қызыл» дегенде түстер қатар тұр. Бұл – антитеза.
3. «Көкіректе сәуле жоқ» дегенде «сәуле» білімнің белгісі. Бұл – метафора.

Есте сақта!

• Троптың атын мәтіннен дәлелдеп жаз.
• Антитеза – жай ғана сөздер қатары емес, ойды күшейтетін қарсы қою.

Өзіңді тексер

1. Кейіптеу деген не?
2. «Қар – аппақ, бүркіт – қара, түлкі – қызыл» қандай троп?