Жетекші сұрақ және негізгі ой

Бүгін не үйренеміз?

Сен мәтіннің құрылымына қарап, жетекші сұрақтар арқылы негізгі ойды табуды үйренесің.

Түсіндірме

Жетекші сұрақ – негізгі ойды табуға бағыттайтын сұрақ, мысалы: «Мәтінде не туралы айтылады?» Мәтін көбіне кіріспе, негізгі бөлім және қорытынды бөліктерден тұрады. Негізгі ой көбіне кіріспеде не қорытындыда болады.

1. Мәтіннің бөліктерін ажырат.
2. Әр бөлікке бір сұрақ қой.
3. Жауаптардан ортақ ойды шығар.
4. Негізгі ойды бір қысқа сөйлеммен жаз да, мәтіндегі сөзбен дәлелде.

Мысалдар

1. Қорықтар туралы мәтінде сұрақ: «Қорықтың мақсаты не?» Негізгі ой – сирек түрлерді сақтау.
2. Кітапханалар туралы мәтінде негізгі ой: кітапханалар – білім мен мәдениет қазынасы.
3. «Су – тіршілік көзі» мәтінінде кіріспе – судың маңызы, негізгі бөлім – мәселелер, қорытынды – суды сақтау.

Есте сақта!

• Негізгі ой – жалпы тұжырым, дерек – нақты мәлімет.
• Негізгі ойды қысқа жаз.
• Мәтіннің бір бөлігіне ғана сүйенбе.

Өзіңді тексер

1. Жетекші сұрақ не үшін қажет?
2. Мәтін құрылымы қандай бөліктерден тұрады?