Экологиялық пирамида

Бүгін не үйренеміз?

Азықтық тізбекте энергия мен заттың қалай берілетінін есептеуді үйренесің.

Түсіндірме

• Энергияның басты көзі – Күн. Өсімдіктер оны фотосинтезбен қабылдайды.
• Азықтық тізбек өсімдіктен басталады: өсімдік → өсімдікқоректі → жыртқыш. Өлген организмдерді редуценттер ыдыратады.
• Тізбектің әр буыны – қоректік деңгей.
• Энергия тұйық айналыммен берілмейді: Күн болмаса, айналым тоқтайды.
• 10 % ережесі: энергия мен биомассаның орта есеппен тек 10 %-ы келесі деңгейге өтеді.
• Есепте соңғы буыннан кері қарай әр деңгейде 10-ға көбейт.

Мысалдар

1. 1000 кг өсімдіктен ≈ 100 кг өсімдікқоректі, одан ≈ 10 кг етқоректі, одан ≈ 1 кг жыртқыш пайда болады.
2. Шортан 8 кг. Тізбек: планктон → торта балық → шортан. Торта балық: 8 · 10 = 80 кг, планктон: 80 · 10 = 800 кг.

Есте сақта!

• Келесі деңгейге тек шамамен 10 % өтеді.
• Тізбек продуцентпен басталады.

Өзіңді тексер

1. Салмағы 5 кг жыртқыш үшін өсімдік → өсімдікқоректі → жыртқыш тізбегінде қанша өсімдік керек?
2. Энергия тұйық айналыммен беріле ме?