Экожүйе ауысымдарының себептері

Бүгін не үйренеміз?

Экожүйе неге өзгеретінін және өзгерістің түрлерін түсіндіруді үйренесің.

Түсіндірме

• Экожүйе үнемі дамиды. Онда маусымдық және көпжылдық өзгерістер болады.
• Сукцессия – белгілі аумақта бірлестіктердің бірін-бірі ауыстыруы.
• Ауысым себептері үш түрлі: биотикалық, абиотикалық, антропогендік.
• Биотикалық себеп – жанды табиғат әрекеті. Абиотикалық себеп – жарық, температура, ылғалдық, өрт, жанартау. Антропогендік себеп – адам әрекеті.
• Табиғи ауысым баяу өтеді. Адам әрекетінен болатын ауысым жылдам өтеді.

Мысалдар

1. Көл біртіндеп батпаққа, кейін шалғынға, ағашқа ауысады – бұл баяу сукцессия.
2. Тың жерді жырту дала экожүйесін өзгертті.
3. Америкадан әкелінген опунция кактусы Аустралияның жайылымын басып кетті. Откөбелек оның санын реттеді.

Есте сақта!

• Экожүйе ешқашан бір қалыпта тұрмайды.
• Жаңа түрді әкелу экожүйеге әрқашан пайдалы емес.

Өзіңді тексер

1. Сукцессия деген не?
2. Қандай себептен болатын ауысым жылдам жүреді?