Жаратылыстану · 5-сынып · 3-тоқсан
Жансыз табиғаттағы себеп пен салдар
Тест тапсыру үшін жүйеге кіру немесе тіркелу керек.
Конспект
Бүгін не үйренеміз?
Жансыз табиғаттағы үдерістердің себебі мен салдарын түсіндіруді үйренесің.
Түсіндірме
Жансыз табиғаттағы үдерістер бір-бірімен байланысты. Бір үдерістің салдары келесі үдеріске себеп болады. Жер беті жылынады, ауа жылынып кеңейеді. Оның тығыздығы азаяды, ауа жеңіл болып көтеріледі. Суық ауа ауыр, сондықтан төмен түседі. Осыдан жел пайда болады. Тауда биіктеген сайын жер бетінен алыстайсың, сондықтан ауа суық болады. Жартастың жарығына су кіреді. Аязда су қатып ұлғаяды, жарық кеңейеді. Жартас ұсақталады. Су әктасты ерітеді, сөйтіп үңгір пайда болады. Тау түзілу жер қыртысының қозғалысынан болады және өте ұзақ уақытқа созылады.
Мысалдар
- Жылы ауа көтеріледі, себебі ол жеңіл.
- Аязда су қатып, жартасты жарып жібереді.
- Әктас пен су үңгір түзеді.
Есте сақта!
- Жылы ауа ұлғайып, жеңілдеп көтеріледі.
- Қатқан су ұлғайып, жартасты бұзады.
- Тау түзілу ондаған миллион жыл жүреді.
Өзіңді тексер
- Жылы ауа неге жоғары көтеріледі?
- Аяз тау жыныстарын неге бұзады?
- Үңгір қалай пайда болады?