Рационал сандармен мәтінді есептер

Бүгін не үйренеміз?

Сен мәтінді есепті рационал сандармен шығаруды және жауабын түсіндіруді үйренесің.

Түсіндірме

• Шаманың өсуін «+», кемуін «−» таңбасымен жазамыз.
• Есептің шарты бойынша өрнек немесе теңдеу құрамыз.
• Өрнектің мәнін таңбалар ережесімен есептейміз.
• Жауапты шартпен салыстырып тексереміз және мағынасын айтамыз.
• Өзгеріс = соңғы мән − бастапқы мән.

Мысалдар

1. Фирманың ақшасы үш айда +5,8, −3,1 және +0,6 млн тг-ге өзгерді. Барлығы 5,8 − 3,1 + 0,6 = 3,3 млн тг. Нәтиже оң, сондықтан фирма пайда тапты (+3,3 млн тг).
2. Хауыздағы су деңгейі жиегінен −1,2 м еді. Ол +0,4 м, сосын +0,3 м өзгерді. −1,2 + 0,4 + 0,3 = −0,5 м.
3. Деңгей 3 минутта 120 см-ден 75 см-ге түсті: (75 − 120) : 3 = −15 см/мин.

Есте сақта!

• Кему — теріс сан, өсу — оң сан.
• Жауаптың мағынасын сөзбен түсіндір.

Өзіңді тексер

1. Арал теңізінің ауданы 68 000 км² еді, ол −50 000 км²-ге өзгерді. Жаңа ауданы қанша?
2. Нәтиже +3,3 млн тг болса, бұл нені білдіреді?