Математика · 5-сынып · 4-тоқсан
Пайыз ұғымы
Тест тапсыру үшін жүйеге кіру немесе тіркелу керек.
Конспект
Бүгін не үйренеміз?
Сен пайыз не екенін түсініп, оны жазуды және қарапайым мысалдарда қолдануды үйренесің.
Түсіндірме
Шаманың жүзден бір бөлігі бір пайыз деп аталады. Оны % белгісімен жазамыз: 1% = 1/100 = 0,01. Толық шама 100% болады. Мысалы, 1 м-дің жүзден бірі — 1 см, сондықтан 1 м-дің 1%-і — 1 см. Бір шаманың бөліктері бірігіп, бүтін шаманы (100%) құрайды. «Қарбыздың 98%-і су» дегені — қарбыздың жүз бөлігінің 98-і су.
Мысалдар
- 1 м-дің 7%-і — 7 см, 40%-і — 40 см.
- 1 кг = 1000 г. 1 кг-ның 1%-і — 10 г, ал 3%-і — 30 г.
- Туристер жолдың 70%-ін автобуспен жүрсе, қалған 100% − 70% = 30%-ін пойызбен жүреді.
Есте сақта!
- 1% — жүзден бір бөлік.
- Бүтін шама — 100%.
- Қалған бөлікті табу үшін 100%-тен белгілі бөлікті алып тастаймыз.
Өзіңді тексер
- 1 ц = 100 кг болса, 1 ц-тің 15%-і неше килограмм?
- Квадраттың 100 торкөзінің 9-ы боялды. Боялмағаны неше пайыз?