Кері пропорционал шамалар

Бүгін не үйренеміз?

Сен қандай шамалар кері пропорционал болатынын біліп, есептер шығаруды үйренесің.

Түсіндірме

Бір шама бірнеше есе артқанда екінші шама сонша есе кемісе, олар кері пропорционал болады. Жұмыс көлемі өзгермесе, жұмысшылар саны артқан сайын жұмыс уақыты кемиді. Ауданы өзгермейтін тік төртбұрыштың ұзындығы артса, ені кемиді. Қашықтық бірдей болса, жылдамдық пен уақыт та солай. Мұнда сәйкес мәндердің көбейтіндісі өзгермейді. Сондықтан белгісізді көбейтіндіден табамыз.

Мысалдар

1. 4 жұмысшы жұмысты 120 сағатта орындаса, барлық жұмыс 4 · 120 = 480 жұмысшы-сағат. 8 жұмысшы 480 : 8 = 60 сағатта орындайды.
2. Мотоциклші көпірден 10 м/с жылдамдықпен 54 секундта өтсе, 12 м/с жылдамдықпен 10 · 54 : 12 = 45 секундта өтеді.
3. Ауданы 108 см² тік төртбұрыштың ұзындығы 12 см болса, ені 108 : 12 = 9 см.

Есте сақта!

• Бір шама артса, екіншісі сонша есе кемиді.
• Кері пропорционал шамалардың көбейтіндісі тұрақты.

Өзіңді тексер

1. Жүк пойызы 50 км/сағ жылдамдықпен 6 сағат жүрсе, 75 км/сағ жылдамдықпен неше сағат жүреді?
2. Тік төртбұрыштың ұзындығы мен ені қай жағдайда кері пропорционал болады?