Математика · 6-сынып · 1-тоқсан
Тура пропорционал шамалар
Тест тапсыру үшін жүйеге кіру немесе тіркелу керек.
Конспект
Бүгін не үйренеміз?
Сен қандай шамалар тура пропорционал болатынын ажыратып, есептер шығаруды үйренесің.
Түсіндірме
Бір шама бірнеше есе артқанда екінші шама да сонша есе артса, олар тура пропорционал болады. Кеміген кезде де солай. Мысалы, бағасы бірдей болса, тауардың мөлшері мен құны тура пропорционал. Жылдамдық тұрақты болса, жол мен уақыт та солай. Есепті шешу үшін пропорция құрамыз: x1 : x2 = y1 : y2. Содан кейін белгісіз мүшені табамыз. Квадраттың қабырғасы мен периметрі тура пропорционал. Ал қабырғасы мен ауданы тура пропорционал емес: қабырға 2 есе артса, аудан 4 есе артады.
Мысалдар
- 4 кг кәмпит 1500 тг тұрса, 10 кг кәмпит 1500 · 10 : 4 = 3750 тг тұрады.
- Қарға 3 секундта 45 м ұшса, 8 секундта 45 · 8 : 3 = 120 м ұшады.
- Тұсқағаздың 3 орамы 45 м болса, 6 орамы 90 м болады.
Есте сақта!
- Бір шама неше есе артса, екіншісі де сонша есе артады.
- Тура пропорционал шамалардан пропорция құрып, белгісізді табамыз.
Өзіңді тексер
- Пойыз 2 сағатта 144 км жүрсе, 5 сағатта қанша км жүреді?
- Квадраттың қабырғасы мен периметрі тура пропорционал ма?