Заттардың химиялық айналымы

Бүгін не үйренеміз?

Сен табиғаттағы химиялық айналымдарды түсіндіруді үйренесің.

Түсіндірме

Бір зат жаңа затқа айналғанда, химиялық айналым болады. Жаңа заттың құрамы мен қасиеті басқаша болады.

• Фотосинтез: өсімдік көмірқышқыл газын сіңіріп, күн сәулесі әсерімен оттек пен органикалық зат түзеді.
• Тыныс алу: организм оттекті жұтып, көмірқышқыл газын шығарады.
• Жану: оттектің қатысуымен өтетін өте жылдам айналым. Жылу мен жарық бөлінеді.
• Шіру: баяу өтеді, микроорганизмдер қатысады.
• Озон стратосферада Жерді Күннің зиянды радиациясынан қорғайды.

Мысалдар

1. Ағаш жанғанда күл түзіледі. Күл ағаштан мүлде басқа зат.
2. Шай демдегенде судың түсі мен дәмі өзгереді. Бұл да химиялық айналым.
3. Найзағай кезінде биік ағаштың, жотаның және жалғыз тұрған бағананың жанында болма. Үйге немесе жабық жерге бар.

Есте сақта!

• Химиялық айналымда жаңа зат түзіледі.
• Жану жылдам, шіру баяу жүреді.
• Шіру өлі организм қалдығын өсімдік сіңіретін заттарға айналдырады.

Өзіңді тексер

1. Химиялық айналымның белгісі қандай?
2. Фотосинтез нәтижесінде атмосфераға қандай газ шығарылады?
3. Озонның стратосферадағы рөлі қандай?