Картадағы масштабты қолдану

Бүгін не үйренеміз?

Сен масштаб арқылы картадағы ұзындықтан нақты арақашықтықты, нақты арақашықтықтан картадағы ұзындықты табасың.

Түсіндірме

• Масштаб 1 : M болсын.
• Нақты ұзындық = картадағы ұзындық · M.
• Картада кескіндеу үшін нақты ұзындықты M-ге бөлеміз.
• Алдымен кесіндіні сызғышпен өлшеп, масштабты жазамыз.
• Өлшем бірліктерін келтіреміз: 100 000 см = 1 км.
• Бір картада масштаб бірдей, сондықтан картадағы ұзындық пен нақты ұзындық тура пропорционал.
• Масштаб белгісіз болса, картадағы ұзындықты нақты ұзындыққа бөлеміз.

Мысалдар

1. Масштабы 1 : 2 500 000 картада екі қала арасы 6 см. Нақты арақашықтық 6 · 2 500 000 = 15 000 000 см = 150 км.
2. Нақты арақашықтық 68 км = 6 800 000 см. Масштабы 1 : 2 000 000 картада ол 3,4 см.
3. Масштабы 1 : 3 800 000 картада теміржол 4,4 см. Нақты ұзындығы 4,4 · 3 800 000 = 16 720 000 см = 167,2 км.

Есте сақта!

• Нақты ұзындықты табу үшін картадағы ұзындықты M-ге көбейтеміз.
• Сантиметрді километрге айналдыру үшін 100 000-ға бөлеміз.

Өзіңді тексер

1. Орал — Атырау жолы 510 км. Масштабы 1 : 3 000 000 картада ол неше сантиметр?
2. Картадағы 1,8 см кесінді 270 км-ге сәйкес. 2,7 см кесінді неше километр?