Пайыздық есептерді пропорциямен шешу

Бүгін не үйренеміз?

Сен пайызға берілген есептерді пропорция құрып шығарасың.

Түсіндірме

• Бүтін шаманы 100% деп аламыз, оның бөлігін P% деп аламыз.
• Бүтін шама : бөлік = 100 : P деп пропорция құрамыз.
• Үш түрлі есеп бар.
• Санның процентін табу: x = a · P : 100.
• Проценті бойынша санды табу: x = a · 100 : P.
• Екі санның проценттік қатынасын табу: x = b · 100 : a.
• Белгісізді x деп алып, пропорцияның негізгі қасиетімен табамыз.

Мысалдар

1. Сыныпта 30 оқушы бар, 40%-і қыздар. 30 · 40 : 100 = 12 қыз.
2. Оператор шығарманың 24 бетін терді, бұл 30%. x = 24 · 100 : 30 = 80 бет.
3. 70 оқушының 21-і күреске қатысады. 21 · 100 : 70 = 30%.

Есте сақта!

• Бүтін — 100%-ке, бөлік — P%-ке сәйкес келеді.
• Жолдың 32%-і жүрілсе, қалғаны 100% − 32% = 68%.

Өзіңді тексер

1. 60 оқушының 35%-і неше оқушы?
2. Жолдың 32%-і жүрілді, 127,5 км қалды. Бүкіл жол неше километр?