Пропорцияны оқу және жазу

Бүгін не үйренеміз?

Сен пропорцияны дұрыс жазуды, оқуды және тексеруді үйренесің.

Түсіндірме

• Пропорция — екі тең қатынастың теңдігі: a : b = c : d немесе a/b = c/d.
• Оқылуы: «a-ның b-ға қатынасы c-ның d-ға қатынасына тең».
• Сөзбен берілген сөйлемде «қатынасы» және «қатынасына тең» бөліктерін бөліп аламыз. Алдыңғы бөлік — сол жақ қатынас, соңғы бөлік — оң жақ қатынас.
• Пропорцияның дұрыстығын негізгі қасиетпен тексереміз: шеткі мүшелердің (a мен d) көбейтіндісі ортанғы мүшелердің (b мен c) көбейтіндісіне тең болуы керек.

Мысалдар

1. «16-ның 20-ға қатынасы 8-дің 10-ға қатынасына тең» — 16 : 20 = 8 : 10. Екеуі де 0,8.
2. 9 : 1,5 = 21 : 3,5 дұрыс пропорция, себебі 9 · 3,5 = 31,5 және 1,5 · 21 = 31,5.
3. «1,5-тің 3,5-ке қатынасы 6-ның 14-ке қатынасына тең» — 1,5 : 3,5 = 6 : 14. Екеуі де 3/7.

Есте сақта!

• Оқығанда «тең» сөзін айтуды ұмытпа.
• Сандардың орнын сөйлемдегідей жаз: «16-ның 20-ға» — 16 : 20.

Өзіңді тексер

1. «4,2-нің 6-ға қатынасы 1,4-тің 2-ге қатынасына тең» сөйлемін жаз.
2. a : b = c : d қалай оқылады?