Қозғалыстың салыстырмалылығы

Бүгін не үйренеміз?

Қозғалыс қай денеге қатысты қарастырылатынын түсініп, мысалдар келтіруді үйренесің.

Түсіндірме

• «Дене қозғалады» деу жеткіліксіз. Қай денеге қатысты екенін айту керек.
• Қозғалыстың салыстырмалылығы: траектория, жылдамдық және орын ауыстыру есептеу денесіне байланысты.
• Траектория – дене қозғалатын сызық.
• Жол – жүріп өткен траекторияның ұзындығы.
• Орын ауыстыру – бастапқы жағдайдан соңғы жағдайға жүргізілген бағытталған бөлік.
• Түзу сызықпен бір бағытта жүрсең, жол мен орын ауыстыру тең болады.

Мысалдар

1. Пойыздағы жолаушы вагон қабырғасына қатысты тыныш, ал ағашқа қатысты қозғалады.
2. Автобуста отырған оқушы автобусқа қатысты тыныш, жолдағы бағанаға қатысты қозғалады.
3. Шеңбер бойымен бір айналым жүріп, бастапқы нүктеге оралсаң, жол нөлге тең емес, ал орын ауыстыру нөлге тең.

Есте сақта!

• Қозғалыс әрқашан қандай да бір денеге қатысты қарастырылады.
• Жол мен орын ауыстыру бірдей болмауы мүмкін.

Өзіңді тексер

1. Қозғалыстың салыстырмалылығы деген не?
2. Мектептен үйге дейін түзу сызықпен 400 м жүрдің. Жол мен орын ауыстыру қанша?