Түзулердің өзара орналасуы

Бүгін не үйренеміз?

Сен қиылысатын, перпендикуляр және параллель түзулердің анықтамасын білуді үйренесің.

Түсіндірме

• Бір ғана ортақ нүктесі бар түзулер қиылысатын түзулер деп аталады.
• Қиылысқанда төрт бұрыш пайда болады. Вертикаль бұрыштар өзара тең.
• Тік бұрыш жасап қиылысатын түзулер перпендикуляр деп аталады. Белгіленуі: AB ⊥ CD.
• Бір жазықтықта жатып, қиылыспайтын түзулер параллель деп аталады. Белгіленуі: a ∥ b.
• Бір жазықтықта екі түзу үшінші түзуге перпендикуляр болса, олар өзара параллель.

Мысалдар

1. Екі түзу қиылысқанда бір бұрыш 50° болса, оған вертикаль бұрыш та 50°, ал көрші бұрыш 180° − 50° = 130°.
2. Екі вертикаль бұрыштың қосындысы 126° болса, әрқайсысы 126° : 2 = 63°.
3. Терезенің екі тік жиегі еденге перпендикуляр болса, олар өзара параллель.

Есте сақта!

• Қиылысатын түзулерде бір ортақ нүкте бар, параллель түзулерде ортақ нүкте жоқ.
• Перпендикуляр түзулер — қиылысатын түзулердің ерекше түрі (бұрышы 90°).

Өзіңді тексер

1. Қандай түзулер параллель деп аталады?
2. Қиылысқан түзулерде бір бұрыш 120° болса, оған көрші бұрыш неше градус?